اندیشهورزان علوم انسانی؛ یوزف شومپیتر (1950-1883)
یوزف شومپیتر در امپراتوری اتریش-مجارستان زاده شد. او در دانشگاه وین به تحصیل در رشتهی اقتصاد پرداخت. شومپیتر در فاصلهی سالهای 1919 تا 1920 وزیر دارایی اتریش بود. او در سال 1932 اتریش را به مقصد ایالات متحده ترک کرد و تا زمان مرگش در دانشگاه هاروارد مشغول به کار بود.
ایدههای شومپیتر دربارهی کارآفرینی و نظریهی دموکراسی او، دو نوآوری مهم وی در علوم اجتماعیاند. شومپیتر نویسندهی دو اثر مشهور دربارهی چرخههای تجاری و تاریخ تحلیل اقتصادی نیز بوده است.
مهمترین کار شومپیتر در اقتصاد «نظریهی رشد اقتصادی» (1911) است که حاوی نظریهی مشهوری در باب کارآفرینی است. شومپیتر میگوید که کارآفرینی را میتوان کنارهمنهادن و خلق ترکیب جدیدی از عناصرِ پیشتر موجود تعریف کرد. نوآوریها شامل خلق یک بازار نوین، خلق یک محصول نوین و بهمانندآن است. آنچه به کارآفرین انگیزه میدهد بیش از آنکه پول باشد میل به خلاقیت، غلبهیافتن بر رقبا و خلق حیطهی فرمانروایی مخصوص خود اوست.
کتاب «سرمایهداری، سوسیالیسم و دموکراسی» (1942) حاوی تحلیل مشهوری از «تخریب خلاقانه» و اقتصاد ایالات متحده آمریکاست. این کتاب بهسبب نقد نظریهی کنونی دموکراسی و کوشش شومپیتر برای خلق یک نظریهی بدیل شهرت دارد. بر اساس نظریهی قدیمی، دموکراسی راجع به تحقق ارادهی مردم است. اما نظریهی نوین، دموکراسی را رقابتی میان رهبران برای گرفتن رای از تودههای مردم میداند.
شومپیتر در هنگام مرگش مشغول کار بر روی تاریخ جامع اقتصادش بود. حاصل کار او پس از مرگش با عنوان «تاریخ تحلیل اقتصادی» (1954) منتشر شد. این اثر از بسیاری جهات حائز اهمیت است، از جمله این واقعیت که بسیار نادر است که چهرهای برجسته در علوم اجتماعی تاریخ رشتهی مطالعاتی خود را بنگارد. اثر شومپیتر همچنین حاوی روایت کاملی از آنچه که او «اقتصاد اجتماعی» مینامید است. «اقتصاد اجتماعی» در نظر او، نظریهی اقتصادی، تاریخ اقتصادی، جامعهشناسی اقتصادی و آمار اقتصادی را شامل میشود.
ترجمه از
Turner, Bryan S. (Editor), The Cambridge Dictionary of Sociology, 2006, p. 535-6.
کلمات کلیدی: یوزف شومپیتر، اقتصاد، تاریخ اقتصاد
